Bölümlerimiz 2
Programın kısa tarihçesi
Kuruluş tarihi 1915’lerin çok öncesine giden Coğrafya Bölümü, 1 Temmuz 1933 yılında yürürlüğe giren Üniversite Reformu sonucunda ve Darülfünun devrinden beri devam eden ihtisaslaşma eğilimi neticesinde kürsü (Anabilim dalı) sistemiyle yapılandırılmıştır. 1936 yılından önce Fakültede bir disiplin olan Coğrafya bölümünde 1936 yılında 4 kürsü kurulmuştur. Fiziki Coğrafya, Umumi Coğrafya, Beşeri ve İktisadi Coğrafya ile beraber Türkiye Coğrafyası Kürsüsü de bu 4 kürsü arasında yerini almıştır.
Bugün, yurt içi ve yurt dışı çalışmaları, yürütülen proje ve yayınlarıyla Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı, 3 profesör, 2 doçent ve 2 araştırma görevlisi ile modern coğrafya çalışmalarını Jeomorfoloji, Klimatoloji, Hidrografya, Kartografya, Bitki ve Toprak Coğrafyası, Biyocoğrafya, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama gibi konuları bünyesinde sürdürmektedir. Temelde insan ve mekan ilişkilerini konu edinen Beşeri ve İktisadi Coğrafya, coğrafi çevrenin insan yaşamına etkisi ve insanın mekanda yaptığı değişiklikleri, başta nüfus ve yerleşme olmak üzere insanların yeryüzünde gerçekleştirdiği çeşitli ekonomik faaliyetleri incelemektedir.
Beşeri ve İktisadi Coğrafya Anabilim Dalı, 4 profesör, 3 doçent, 3 doktor öğretim üyesi ve 2 araştırma görevlisi ile modern coğrafya çalışmalarını sürdürmektedir. Türkiye Coğrafyası Anabilim dalı coğrafya bilimine çok sayıda akademisyen yetiştirmiştir. Türkiye Coğrafyası Anabilim Dalı öğretim üyeleri tarafından çok sayıda kitap, makale yayınlanmış, proje üretilmiş, yurt içi ve yurt dışında kongrelerde bildiriler sunulmuştur. Türkiye Coğrafyası Anabilim Dalı, 2 profesör, 1 araştırma görevlisi ile modern coğrafya çalışmalarını sürdürmektedir. Bölgesel Coğrafya Anabilim Dalı, Coğrafya Bölümü Lisans programına çeşitli bölge dersleri ile katkıda bulunmaktadır. Lisans öğretiminin ilk yılında Bölgesel Coğrafya’nın metolojisi ve gelişme devrelerinin ele alındığı bir ders ile giriş yapılırken sonraki yıllarda hemen tüm dünya bölgelerinin anlatıldığı derslerle devam edilmektedir. Bölgesel Coğrafya Anabilim Dalı günümüzde 1 profesör, 1 doçent ve 2 doktor öğretim üyesi ile çalışmalarını sürdürmektedir.4 Anabilim Dalı da Yüksek Lisans ve Doktora ders programları ile lisansüstü eğitimlerini başarılı bir şekilde sürdürmektedir.
Programın Bilimsel Çalışma ve Araştırma Faaliyetleri
Bölümümüz vizyon ve misyonu çerçevesinde geçtiğimiz yıl boyunca, ulusal düzeyde 3, uluslararası düzeyde ise 50 bildiri olmak üzere toplam 53 bildiri sunulmuştur. Akademik diğer yayınlarda yurt içinde 8 kitap, yurt dışında 8 kitap, yurt içinde 23 kitap bölümü, yurt dışında 3 kitap bölümü 13 yurt dışı makale, 19 yurt içi makale, 5 i yabancı dilde olmak üzere 6 basıma hazır kitap, yine 1i yut dışı olmak üzere 13 basıma hazır makale vb. olarak 86 Türkçe, 24 yabancı dilde olmak üzere toplam 110 adet akademik yayın gerçekleştirilmiştir. BAP destekli 2, dış destekli 2 proje halen sürdürülmekte olup, 19 adet arazi çalışması düzenlenmiştir. Bölüm öğretim üyelerimizin danışmanlığında 10 yüksek lisans, 3 Doktora tezi tamamlanmış, halen 69 yüksek lisans, 35 Doktora tez ise devam etmektedir.
Öğretim üyelerimiz tarafından öğrencilerimize yönelik olarak 2018-2019 yılında 6 adet konferans verilmiştir. Bu konferanslara katılan öğrencilere katılım sertifikaları verilmiş, öğrencilerimiz de bu katılımlarını ve sertifikalarını “Grup veya Bilimsel Gelişim Çalışmaları” olarak kendi AKSİS sayfalarına eklemektedirler. Yine son 4 yıldır oryantasyon çalışmaları kapsamında birinci sınıflara yönelik olarak günübirlik arazi çalışmaları düzenlenmeye devam etmektedir.
Coğrafya Dergisi adını taşıyan bölüm dergimiz, İstanbul Üniversite Rektörlüğü tarafından desteklenmeye değer bulunmuş ve Istanbul University Press adıyla oluşturulan İstanbul Üniversite dergi yayın havuzunun içine alınmış, bu yıl da WoS tarafından taranan bir dergi haline gelmiştir. Bilim alanımızın en eski kuruluşu olan Türk Coğrafya Kurumu ile işbirliği halinde 20-22 Haziran 2019 tarihleri arasında fakültemizde 1. İstanbul Uluslararası Coğrafya Kongresini gerçekleştirmiştir. İzleyici ve sunum yapan olarak yaklaşık 450 meslektaşımız kongreye katılarak en yüksek katılım gerçekleşmiştir. Uluslararası Coğrafya Birliği ve Türk Coğrafya Kurumu ile birlikte 2021 yılı içinde 34. Uluslararası Coğrafya Kongresi Fakültemizde gerçekleştirilecektir. Söz konusu kongreye uluslararası boyutta 2000 kişilik bir katılım beklenmektedir. Bölüm Başkanımız Prof. Dr. Barbaros Gönençgil Uluslararası Coğrafya Birliği (IGU) Başkan Yardımcılığı görevini sürdürürken, Bölüm öğretim üyelerimizde Doç. Dr. T. Ahmet Ertek de geçtiğimiz yıl kurulan Asya Coğrafyacılar Birliği’ne (AGA) Başkan Yardımcısı olarak seçilmiştir.
Öğretim üyesi ve elemanları
Beşeri ve İktisadi Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Prof. Dr. SÜHEYLA AKOVA (Ana Bilim Dalı Bşk.)
- Prof. Dr. MEHMET BAYARTAN
- Prof. Dr. MESUT DOĞAN
- Prof. Dr. MUZAFFER BAKIRCI
- Prof. Dr. ÖZLEM SERTKAYA DOĞAN
- Doç. Dr. AYLİN YAMAN KOCADAĞLI
- Doç. Dr. MUSTAFA KAHRAMAN
- Arş. Gör. Dr. MERVE ZAYIM
- Arş. Gör. Dr. MERYEM KONCAK DOĞRUER
Bölgesel Coğrafya Anabilim Dalı
- Prof. Dr. AYŞE NUR TİMOR ( Ana Bilim Dalı Bşk. )
- Prof. Dr. HÜSNİYE DOLDUR
- Doç. Dr. KAAN KAPAN
- Arş. Gör. GİZEM SİNAN
Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı
- Prof. Dr. BARBAROS GÖNENÇGİL (Ana Bilim Dalı Bşk.)
- Prof. Dr. CİHAN BAYRAKDAR
- Prof. Dr. HÜSEYİN TUROĞLU
- Prof. Dr. MERAL AVCI
- Arş. Gör. BEDİRHAN GÜRÇAY
- Arş. Gör. ONUR HALİS
Türkiye Coğrafyası Anabilim Dalı
- Prof. Dr. SEDAT AVCI (Ana Bilim Dalı Bşk.)
- Arş. Gör. Dr. MEHTAP BAYRAK
Öğretim elemanlarının ulusal/uluslararası ödül, patent, TÜBİTAK vb. alanlardaki ödül-proje başarıları
Bölümümüz öğretim elemanları hem uluslararası hem de ulusal organizasyonlar arasında üst düzey yöneticilik görevinde yer almakta olup, Türk Coğrafya camiasını bu kuruluşlarda başarıyla temsil etmektedir. Uluslararası Coğrafya Birliği başkan yardımcılığı görevi Coğrafya bölüm başkanı da olan Prof. Dr. Barbaros Gönençgil tarafından yürütülmektedir. 22 Asya ülkesinin coğrafya kurumlarının iş birliği ile kurulan Asya Coğrafya Birliği’nin kurucu yönetim kurulu üyeleri arasında Doç. Dr. Ahmet Ertek bulunmaktadır. Ülkemizde coğrafyaya ait en eski kuruluş olan Türk Coğrafya Kurumu’nun başkanlığı Doç. Dr. Ahmet T. Ertek tarafından yürütülmekte birlikte, kurumun başkan yardımcılığı pozisyonunda Prof. Dr. Barbaros Gönençgil bulunmaktadır. Bölümümüz öğretim elemanlarından Prof. Dr. Hüseyin Turoğlu tarafından kurulan ve halen başkanlık görevine devam ettiği Jeomorfoloji Derneği ülkemizdeki jeomorfologları bir çatı altında toplamaktadır.
TÜBİTAK ve diğer dış kaynaklı çok sayıda projede yürütücü veya araştırmacı olan bölümümüz akademisyenleri bu projeler aracılığıyla yayın üretmenin dışında, Yüksek Lisans ve Doktora öğrencilerine burs sağlamakta ve bursiyer öğrencilerin tezlerinin bu projeler kapsamında oluşturulmasını desteklemektedir. Şu anda 1 adet TÜBİTAK 1001 projesi halen devam etmekte olup Doç. Dr. Cihan Bayrakdar tarafından yürütülmektedir. Bölümümüz eski öğretim elemanlarından olan Doç. Dr. Tolga Görüm, bölümümüz akademisyeni iken T.C. Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bilimler Akademisi tarafından verilen Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanı ödülüne layık görülmüştür.
Programın lisans seviyesinde eğitim-öğretim hedefleri, kontenjan, imkanları, akreditasyon durumu, varsa hazırlık sınıfı hakkında bilgi
"Bölümüm vizyonumuz; ülkemizde coğrafya biliminin gelişim sürecinde varolan öncü yapısını koruyarak, yerelden küresel ölçeğe kadar coğrafya biliminin kapsamında olan tüm fiziki ve beşeri konularda çözüm üreten, uygulama geliştiren eğitim programlarıyla birlikte bilimsel çalıştaylar, konferanslar, sempozyumlar, kongreler düzenleyen, gerçekleştirdiği bilimsel faaliyetleri duyurmak için bilimsel ve popüler yayınları hayata geçiren coğrafya bilimi ve toplum için bilgi üreten, üretilen bilgilerin tanıtılması, yaygınlaştırılması ve kabul görebilirliğinin arttırılması ve hayata geçirilmesi için politika, iletişim, iş dünyası, eğitim gibi sektörlerde görev alacak bireyler yetiştiren, Türkiye’nin ve dünyanın önde gelen üniversitelerinden mezun kaliteli eğitim kadrosu, geniş laboratuvar imkânları ve coğrafyanın tüm alanlarından dersler içeren müfredat programıyla ülkemizin ve dünyanın seçkin Coğrafya Bölümü olmaktır. Bölümümüzün misyonu ise; sürekli gelişen, inovasyona açık, proaktif, günümüz dünya sorunlarını Coğrafi açıdan ele alarak çözümler üretmek, Türkiye’de coğrafya bilimine ve eğitimine hizmet etmek, dünyadaki coğrafya araştırmalarına ve literatürüne katkıda bulunmak ve bu amaçla, evrensel bilim dalları arası ilişkiyi de gözden uzak tutmaksızın, öğrencileri mesleki kimlik bilincine sahip, sürekli kendini geliştirmeyi hedef alan, konusunda uzman, bilimsel açıdan donanımlı, bilgili, olayları sorgulayan ve eleştirel bir anlayışla yaklaşan bilim insanları niteliğinde yetiştirerek coğrafi anlayışı ve bilgiyi topluma yaymaktır.Öğrencilerimiz coğrafya biliminin doğasını kavrayarak coğrafya bilimi çalışma alanları, ilkeleri, diğer bilimler ile olan ilişkileri, coğrafya biliminin genel ve yerel ilkelerini, dünyanın evrendeki, insanın dünya üzerindeki konumu, yakın ve uzak çevre ile ilişkisi, coğrafi bilginin üretilmesi, yorumlanması, güncel ve ileri teknolojilerin kullanılmasını kavramaktadır. Bu bilgileri ile birlikte bölüm öğrencilerimiz için yerel yönetimlerde, ilgili bakanlıklarda ve özel sektör firmalarında iş bulma olanakları mevcuttur. Bölümümüz YKS puan türü: SÖZEL
Program/bölümde bulunan öğrenci kulüpleri
Bölümümüz Coğrafya Kulübü olarak kulüp faaliyetlerini her yıl düzenli arazi çalışmaları ve seminerler ile sürdürmektedir. 2019-2020 Yılı Eğitim-Öğretim Dönemi, 3-4 Kasım 2018 tarihlerinde, Doç. Dr. T. Ahmet Ertek önderliğinde düzenlenen “Bursa ve Çevresi Arazi Gezisi” ile Bursa ve çevresinde yer alan fiziki ve beşeri coğrafya unsurları; Hasankeyf-Mardin Arazi Gezisi'nde ise 19-22 Nisan 2019 tarihlerinde, Coğrafya Kulübü Danışmanı Doç. Dr. Cihan Bayrakdar önderliğinde, Hasankeyf-Mardin bölgesinde yer alan beşeri vefiziki coğrafya unsurları incelenmiştir. 20 Mart 2018 tarihinde gerçekleştirdiğimiz “Mezuniyetten Öğretmenliğe Sınavlar ve Atama Süreçleri” konulu seminerde Mehmet Zor ve Behzat Mirkan, konu ile ilgili sunumlarını yaparak tecrübelerini öğrenci ve öğretim üyeleri ile paylaşmışlardır. Arazi çalışmaları ve seminerler belli aralıklarla farklı yerlerde ve farklı konularda sürdürülmektedir.
Lisansüstü Eğitim
Bölümümüz lisansüstü (Yüksek Lisans ve Doktora) alımlarında lisans mezunu olmak, Ales sınavına girmiş ve yeterli puan almış olmak, YDS veya YÖK tarafından eşdeğerkiği kabul edilmiş Yabancı Dil sınavlarından birine girmiş ve yeterli puanı almış olmak, Anabilim Dalı tarafından yapılan mülakata girme şartlarını aramaktadır. Minimum kabul puanları ve ağırlıkları İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ve Senatonun belirlediği koşullar çerçevesinde saptanmaktadır. 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Yüksek Lisans yabancı dil koşulu 50, Doktora programında ise 55 olarak belirlenmiştir. Bölümümüz 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Yüksek Lisans kontenjan sayısı ortalama 15, doktora programı alım sayısı ise ortalama 10 olarak belirlenmiştir. Tezli yüksek lisans eğitim süresi 1 yıl ders aşaması ve 1 yıl tez hazırlama senesi olmak üzere en az 2 yıldır. Doktora eğitim süresi 1 yıl ders aşaması ve 3 yıl tez hazırlama senesi olmak üzere en az 4 senedir. Türkiyedeki ve yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından İstanbul Üniversitesine yatay geçiş yapmak isteyen öğrenciler için Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yandal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik ve Üniversitemiz Senatosunun belirlediği esas ve şartlar uygulanmaktadır. Yine büyük ölçüde bölüm öğretim üyeleri tarafından desteklenen, Türkiye'nin ilk ve tek İklim Değişikliği Yüksek Lisans Programı da Coğrafya Bölümünün koordinasyonunda ilerlemektedir.
Erasmus, Farabi ve Mevlana Anlaşmaları, Şartlar vb
Erasmus Programı Faaliyet süresi, aynı akademik yıl içerisinde tamamlanabilecek 3 ilâ 12 ay arasında bir süre (1,2 veya bazı ülkelerin sistemlerine göre 3 dönem) olabilmektedir. Öğrenim kademesi ön lisans/lisans, yüksek lisans ve doktora olan ve ön lisans ve lisans programlarının birinci sınıfında okuyan öğrenciler, mezun olmuş öğrenciler programdan yararlanabilmektedir. Faaliyete katılacak öğrencilerin tam zamanlı öğrenciler olması gerekmektedir. Öğrencilerin diploma/derecelerinin bir tam akademik yıl için 60 AKTS; iki dönemlik akademik yılda bir dönem için 30 AKTS ve üç dönemlik akademik yılda bir dönem için 20 AKTS kredisine denk gelmesi gerekmektedir. Takip edilen programda başarılı olunan kredilere tam akademik tanınma sağlanır; başarısız olunan krediler ev sahibi kurumda tekrar edilir.
Farabi 2020-2021 Akademik yılında bölümümüz kabul edilecek öğrenci sayısı 2. sınıf ve 3. sınıf için 1 öğrenci, 4. sınıf için 0, gönderilecek öğrenci sayısı 0'dır. Mevlana Değişim Programı, kapsamında, öğrenci değişimine yükseköğretim kurumlarında örgün eğitim programlarına kayıtlı öğrenciler katılabilir. Öğrenci değişimi süresi en az bir, en fazla iki yarıyılı kapsar. Yarıyıl hesabı, eğitim sistemi dikkate alınarak değiştirilebilir. Ancak değişimin toplam süresi bir eğitim-öğretim yılını aşamaz.
Mevlana Değişim Programında ise açık, dışarıdan, yaygın veya uzaktan eğitim-öğretime kayıtlı olan öğrenciler faydalanamazlar.Ön lisans ve lisans programlarının hazırlık ve birinci sınıfında okuyan öğrenciler ile hazırlık ve bilimsel hazırlık dönemlerinde bulunan yüksek lisans ve doktora öğrencileri, esas eğitime başladıkları ilk yarıyıl için bu programdan faydalanamazlar. Öğrencinin, ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencisi olması, ön lisans ve lisans öğrencilerinin genel akademik not ortalamasının dört üzerinden en az iki buçuk olması, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin genel akademik not ortalamasının dört üzerinden en az üç olması gerekmektedir.
Bölüm/program Tarafından Yayınlanan Süreli Yayın(lar)
"Bölümümüz bünyesinde yayınlanan Coğrafya Dergisi 1985 yılından bu yana yayın hayatını sürdürmekte olup Türkiye’nin en eski bilimsel Coğrafya dergilerinden birisidir. Editörlüğü Prof. Dr. Barbaros Gönençgil tarafından yürütülen dergi yılda iki sayı çıkarmaktadır. 2015 yılından bu yana dergi ülkemizde Web of Science Emerging Sources Citation Index (ESCI) altında taranan tek Coğrafya dergisidir. Editör Kurulunun % 50’si yabancı akademisyenlerden oluşmaktadır. Uluslararası camiadan birçok araştırmacı dergimizi makale gönderimi için tercih etmektedir. Ayrıca Coğrafya Dergisi 2018 yılından itibaren de ULAKBİM TR DİZİN altında taranmaya başlamıştır. Başkanlığı ve başkan yardımcılığı görevi bölümümüz öğretim elemanları tarafından yürütülen Türk Coğrafya Kurumu’na ait bilimsel hakemli dergi olan Türk Coğrafya Dergisi’nin editörlüğü yine bölümümüz öğretim elemanı Doç. Dr. Cihan Bayrakdar tarafından yürütülmektedir. Türkiye’nin en eski bilimsel hakemli coğrafya dergisi olan Türk Coğrafya Dergisi 1941 yılından bu yana yayın hayatına devam etmektedir. ULAKBİM TR DİZİN altında yer alan dergi yayın ve atıf sayısı bakımından ülkemizin en iyi bilimsel hakemli coğrafya dergilerindendir.
Programın Lisans ve Lisansüstü Seviyede Eş Değer Bölümlerden/Programlardan Ayıran Özellikler
Bölümümüz, Türkiye üniversitelerinde coğrafya derslerinin 1863’de başladığı ilk kurumdur. Coğrafya Bölümü 1915’den sonra güçlenerek 1933’deki Üniversite Reformu’yla Türkiye’de ilk üniversite olarak kurulan İstanbul Üniversitesi’nde yine ilk açılan bölüm olması özelliği ile ülkemizde Coğrafya biliminin gelişmesini sağlamıştır. Coğrafya Bölümü, Türkiye’de özellikle ilk gelişme dönemlerinde diğer üniversiteler için öğretim üyesi yetiştirilmesi bakımından “kaynak” özelliği taşımakta ve bu özelliğini hâlâ korumaktadır. Bölüm öğretim üye ve yardımcılarının ülkenin birçok bölgesi, bölümü ve yöresiyle ilgili yaptığı çalışmaların bu alanların kalkınmasında uygulanacak olan projeler için önemli bir veri/bilgi kaynağı oluşturmalarının yanında Uluslararası Coğrafya kurumları ve bilim insanlarıyla bağlarının bulunması, disiplinler arası işbirliğini önemseyen bir yaklaşıma sahip olması da bölümümüzü farklı kılmaktadır. Uluslararası Coğrafya Birliği bünyesinde dört yılda bir gerçekleştirilen 'Uluslararası Coğrafya Kongresi'nin ilk defa ülkemizde bölümümüzün katkılarıyla 2021 yılı içinde Edebiyat Fakültesinde gerçekleştirilecek olması ve Uluslararası Coğrafya Birliği Başkan Yardımcılığı görevine seçilen ilk Türk Coğrafyacının bölümümüzden olması bölümümüzü farklı kılan diğer özelliklerdir.
Bölümümüz, öğrencilerimize coğrafya alanında bilgiye erişebilme, kaynak araştırması yapabilme, sahip oldukları bilgi ve deneyimleri alanla ilgili yetkin kişilerle paylaşabilme, karşıt görüşleri savunabilme, sosyal veri analizi yaparak bu verileri farklı analiz, yöntem ve teknikleri kullanarak işleyebilme ve yürütebilme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme, kendini sürekli yenileyerek yaşam boyu öğrenme bilincine sahip olma yetkinliği kazandırmaktadır. Öğrencilerimiz alanındaki uygulamalar ile evrensel ve toplumsal boyutlarda çevre koruma, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal adalet, sosyal hakların evrenselliği, kalite ve kültürel değerler bilincine sahip olma sorumluluğu kazandırmaktadır.
Program Mezunlarının Çalışabilecekleri, Çoğunlukla Yöneldikleri İş Alanları
Bölümümüzden mezun olan öğrencilerimiz Maden Tetkik Arama Enstitüsü, Devlet Su İşleri, Köy Hizmetleri, Orman Genel Müdürlüğü, Karayolları, Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Devlet İstatistik Enstitüsü, Devlet Planlama Teşkilatı vb. gibi resmi kuruluşlar ile Turizm Bakanlığı, Çevre Bakanlığı gibi bakanlıklarda çalışabilmektedir. Mezunlarımız, bölge planlama çalışmaları ile belediyelerin planlama faaliyetlerinin yer aldığı birimlerde görev yapabilme olanaklarına sahip olmaktadır. Bununla birlikte böümümüz Mesleki Yeterlilik Kurumu nezdinde yapılan Coğrafyacı mesleki tanınırlık çalışmaları ile YÖK bünyesinde sürdürülen Coğrafya Çekirdek Programı oluşturulması çalışmaları önemli katkılar sağlamaktadır.
Uluslararası Öğrencilerin Lisans Programına Kabul Şartları
YKS (Puan Türü) SÖZEL, YKS EK Kontenjan, Yatay Geçiş ve Dikey Geçişle gelen öğrenciler ile kabul koşullarını tamamlamış yabancı uyruklu öğrenciler programa kabul edilmektedir.
Uluslararası öğrencilerin lisansüstü programlara kabul şartları
Yabancı uyruklu öğrenciler lisansüstü programlarına başvuru ve yatay geçiş yapabilmektedir. Tez yazım dili Türkçe'dir. Yüksek Lisans programlarına başvuru yapabilmek için adayların en az bir lisans derecesine sahip olması ya da öğrenimlerinin son yarıyılında olmaları gerekmektedir. Doktora programına başvurabilmek için ise tezli yüksek lisans derecesi ya da lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren bir programdan mezun olmak ya da öğrenimlerinin son yarıyılında olmaları gerekmektedir. Başvuru için diğer koşullar ile birlikte Yabancı uyruklu adayların Türkiye Türkçesi bildiklerini gösterir, üniversitelerin dil merkezleri veya Yunus Emre Enstitüsü tarafından yapılan Türkçe sınavından “Türkçe Yeterlilik”, C1 belgesi veya onaylı suretine sahip olmaları gerekmektedir. İstanbul Üniversitesi yatay geçiş kontenjanlarında İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim yönetmeliğinin 13. maddesinde belirtilen hükümler uygulanmaktadır.
Programın sosyal medya hesapları
Instagram: iucografya
Twitter: IU_Geography
Programın Kısa Tarihçesi
Osmanlı Devleti’nin Batılaşma sürecinde bir Darülfünun kurma fikri ilk defa 1845 yılında Muvakkat Maarif Meclisi tarafından ortaya konmuştu. Bu meclisin çalışmaları neticesinde, esas hedefi meslekî eğitim yerine “ikmâl-i kemâlât-ı insâniye” olan bir Darülfünun açılmasıydı. Darülfünun, 1900’da kesintisiz ve kurumsal eğitime geçene değin 19. yüzyılın ikinci yarısında öncelikle halkı çeşitli ilmî konularda bilgilendirmeyi amaçlayan çeşitli girişimlerin merkezi olmuştu. Teşebbüs aşamalarında Tarih-i Umumi, İlm-i Tarih, İlm-i Asar-ı Atika ve İlm-i Meskûkât gibi Tarih derslerinin yer aldığı görülmektedir.
1900’de kurulan Darülfünun ise, kesintisiz bir şekilde öğretime devam etmişti. Başlangıçta talebe sayısı sınırlı idi ve merkeziyetçi bir anlayışla yönetilmekteydi. Zaman geçtikçe, gelişme ve yenileşme gösteren Darülfünun, gerçek bir üniversiteye dönüşmeye başladı. Bu dönemde henüz bölüm ayrımının olmadığı ve “şube” ismiyle adlandırılan üç fakülteden birisi olan “ulum-ı edebiye” şubesinin müfredat programında tarih dersleri ağırlıklı olarak yer almıştır. Tarih-i Osmanî, Tarih-i Düvel, İlm-i Asar-ı Atika, Etnografya derslerini dönemin aydınları arasında yer alan Abdurrahman Şeref Efendi ve Efdalüddin gibi isimler vermiştir. Darülfünun’da okutulan ilk ders “Tarih-i Hikmet”tir. II. Meşrutiyet döneminde faaliyete başlayan fakülte meclisleri ders programlarının oluşturulmasında birinci derece etkin olmuştur. Edebiyat şubesi programını hazırlayacak encümenin içerisinde Hüseyin Daniş, Mehmet Akif, Ahmet Naim, Ahmet Mithat Efendi, Efdalüddin, Ahmet Hikmet ve Hamdullah Suphi gibi isimler yer almıştır. Encümenin hazırladığı ıslahat raporuna göre Tarih Bölümü’nün temelini oluşturan Tarih-Coğrafya kısmı ilk kez burada ifade edilmiştir. Tarih-i Umumi, Asr-ı Hazır Tarihi, Tarih-i Medeniyet, Bizans Tarihi, İslam Devletleri Tarihi, Tarih-i Osmanî, Arkeoloji, Etnografya, Usul-ı Tarih, Arapça ve Fransızca gibi derslerin yer aldığı ıslahat programı muhteva olarak oldukça zengindir. Ancak bu program iktisadi ve siyasi nedenlerle hayata geçirilememiştir. Özerk bir üniversite yapısının oluşturulmasında Edebiyat Fakültesi öğretim üyelerinin katkısı büyüktür. 1919’da yapılan yeni düzenleme ile Tarih Bölümü’nün iyice şekillendiğini görmekteyiz. “Medrese” olarak adlandırılan fakültenin ders programında bölümün dersleri şunlardır: Tarih-i Siyasi, Türk Tarihi, İslam Kavimleri Tarihi, Türkiye Tarihi, Avrupa-Türkiye Münasebetleri Tarihi, Ortaçağ’da Şark Kavimleri Tarihi, Kadim Şark Kavimleri Tarihi, Kadim Yunan ve Roma Tarihleri.
Mütareke yıllarında zor günler geçiren Edebiyat Fakültesi’nde diğer bölümlerde olduğu gibi Tarih Bölümünden de çeşitli nedenlerle birçok öğretim üyesi kadro dışı kalmıştır. Özellikle Milli Mücadele’ye destek için Anadolu’ya geçen öğretim üyelerinden dolayı akademik kadrolar zayıflasa da genç öğretim üyeleri kısa sürede bu açığı kapatmıştır. Tarih Bölümü’nden Ahmet Refik, Şemseddin Günaltay, Abdurrahman Şeref Efendi, Ağaoğlu Ahmet ve Yusuf Akçura gibi hocalar yeni devletin kültür ve eğitim politikalarında aktif rol alarak Türk kültürüne hizmet edecek birçok projeye destek olmuşlardır. Bu anlamda Türkiye’nin ilk Tarih Bölümü olan bölümümüz mezun ettiği öğrenciler ile yeni kurulan birçok üniversitenin temelini oluşturmuştur. Tarih Bölümü kuruluşundan günümüze kadar yetiştirdiği öğrenciler, yayınladığı akademik çalışmalar ile başta Türk Tarihi olmak üzere Dünya Tarihinin çeşitli meselelerini bilimsel yöntemlerle araştırmış ve halen de bu görevini sürdürmektedir. Tarih Bölümü mensubu birçok kişi Türkiye Cumhuriyeti’nin idari kadrolarında çeşitli kademelerde görev alarak vazifelerini en iyi şekilde yerine getirmişlerdir.
Programın Bilimsel Çalışma ve Araştırma Faaliyetleri
1933’deki Büyük Üniversite Reformundan sonra bölüm olarak varlığını koruyan Tarih Bölümü bu dönemde Tarih Disiplini olarak adlandırılmıştır. İlerleyen yıllarda Avrupa’dan mülhem çağ sistemine geçilmiştir. 1946’dan itibaren bölüm içerisinde anabilim dalı niteliğinde “kürsü sistemi” uygulanmaya başlanmıştır. Son dönemde yapılan düzenlemeler neticesinde bugün Tarih Bölümünde Eskiçağ Tarihi, Ortaçağ Tarihi, Yeniçağ Tarihi, Yakınçağ Tarihi, Genel Türk Tarihi, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ve Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi olmak üzere yedi anabilim dalı yer almaktadır. Ayrıca her bir anabilim dalı lisansüstü program yürütmektedir.
Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalı: Tarih Bölümü içerisinde yer alan ve en eski çağlardan günümüze değin uzanan konuları kapsayan ve bir kısmının “Powerpoint / Barkovizyon” destekli yapıldığı Eskiçağ Tarihine ilişkin dersler arasında; Eskiçağ Tarihi'ne Giriş, Eski Anadolu Tarihi, Eski Mezopotamya Tarihi, Eski Mısır Tarihi, Eski İran Tarihi, Hellen ve Hellenizm Tarihi, Roma Tarihi ve Eski Anadolu Sikkeleri dersleri bulunmaktadır. Adı geçen derslerin bir kısmı seminerlerle de desteklenmektedir. Öğrenciler dilerlerse, Anabilim Dalı öğretim üyeleri tarafından yaz aylarında sürdürülen arkeolojik nitelikli müze, yüzey araştırması ve kazılara katılarak, teorik bilgilerini uygulamalı veya gözleme dayalı olarak da zenginleştirebilmektedirler.
Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı: Fakültemizde 1933 yılı Üniversite Reformu’ndan itibaren, Ord. Prof. Şemseddin Günaltay, Ord. Prof. İ. Hakkı Uzunçarşılı ve Ord. Prof. Mükrimin Halil Yınanç tarafından verilmekte olan Ortaçağ Tarihi dersleri, 1946’dan sonra ayrı bir kürsü halini almıştır. İslâm Tarihi, Selçuklu Tarihi, Anadolu ve Bizans Tarihi, Haçlı Seferleri Tarihi, Batı Devletleri Tarihi ders ve seminerleri Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı’nın başlıca konularıdır.
Yeniçağ Tarihi Anabilim Dalı: Osmanlı Devleti’nin kuruluş tarihine ilişkin meseleler, Osmanlı klasik kurumlarının doğuşu ve kök salması, Rönesans ve Reform devri Avrupa tarihi, erken modern Akdeniz tarihi gibi konular Yeniçağ Tarihi Anabilim Dalı’nın incelediği başlıca konulardır.
Yakınçağ Tarihi Anabilim Dalı: Kuruluşundan itibaren faaliyetlerini üç önemli devrede ele almak mümkündür. Birinci dönem, Anabilim Dalının 1933 Üniversite Reformu ardından Yeni ve Son Zamanlar Tarihi Kürsüsü adı altında başlayıp, 1952 yılında müstakil bir kürsü haline gelişine kadar ki dönem faaliyetlerini ihtiva etmektedir. İkinci aşamada 1952 yılında kürsü Yeniçağ Sertifikası ile birlikte olan yapılanmasından müstakil sertifika haline gelmiştir. Bu dönem 1982 yılında Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) ile birlikte Tarih Bölümü tasarrufu olarak Yakınçağ ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Anabilim Dalı adıyla yeniden yapılandırılmasına kadar sürmüştür. Üçüncü aşama 1982 senesinden itibaren günümüze kadar devam etmekte olan süreçtir. Son dönem Osmanlı ve Avrupa Tarihinin dışında Diplomasi, Kafkasya, Amerika ve Askeri Tarih konularında dersler verilmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı: 1982 Anayasası çerçevesinde YÖK Kanunun yürürlüğe girmesiyle her üniversitede Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Anabilim Dalları kurularak faaliyete başlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Anabilim Dalı, başlangıçta Yakınçağ Tarihi Anabilim Dalı ile birlikte eğitim vermiştir. 1989 yılı sonunda Yakınçağ Tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Anabilim Dalları ayrı birer Anabilim Dalı haline gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Anabilim Dalı’nda Milli Mücadele, Cumhuriyetin Kuruluşu, Cumhuriyet Dönemi Eğitim Politikaları, Atatürkçü Düşünce Sistemi, Türk Demokrasi Tarihi, Türkiye’nin Dış Politikası, Gayrimüslim ve Azınlıklar, Türk Basın Tarihi, Ortadoğu ve II. Dünya Savaşı benzeri konular bilimsel yöntemlerle araştırılmakta ve dersler verilmektedir. Büyük önder Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyeti işlerken, O’nun Türk dünyası hakkındaki düşünceleri ile demokratikleşme alanındaki çabaları araştırmalara ve derslere konu olmuştur. Türk üniversitelerinde ilk defa, Türk Demokrasi Tarihi dersi Anabilim Dalımızda verilmeye başlanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anabilim Dalı’nda, Atatürk’ün Türk tarihini ve kültürünü araştırmada kaynak olarak gördüğü Türkistan tarihi ve kültürü ile ilgili dersler bulunmaktadır. “Atatürk ve Dış Türkler”, “Türkiye ve Yeni Türk Cumhuriyetleri”, “Türk Dünyasında Fikir Hareketleri” dersleri, kuruluşundan itibaren kürsünün programında yer almıştır. Anabilim Dalı’nda Türk dünyası ile ilgili yapılan çalışmalar ve verilen dersler örnek teşkil etmiş ve bugün 10’un üzerinde üniversitenin Tarih bölümünde bu programlar uygulanmaya başlanmıştır.
Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı: Türk Tarihi kültürü ve medeniyeti açısından son derece önemli görevler üstlenen bir anabilim dalımızdır. Anabilim Dalımız çalışma sahaları itibariyle Tarih bölümünün büyük oranda yükünü çeken bir kürsüdür. Prof. Dr. A.Z. Velidi Togan hocanın kurduğu bu kürsüde milattan önceki devirlerden itibaren kurulmuş Türk Devletleri, Türk toplulukları ve bunların teşkilat, sosyal hayatları, siyasi faaliyetleri, askeri düzeni, iktisadi faaliyetleri, dini inançları, yaşadıkları coğrafyalar, göçleri ve komşularıyla olan münasebetleri üzerinde hassasiyetle durulmaktadır. Bununla beraber özellikle günümüze kadar varlığını devam ettiren Anadolu coğrafyası dışındaki yani Doğu Avrupa, Balkanlar ve Türkistan’daki Türklerle ilgili de çalışmalar yapılmaktadır.
Osmanlı Müesseseleri Ve Medeniyeti Tarihi: Osmanlılar gibi asırlar boyunca dünya siyasî, idarî, ekonomik ve kültür tarihinde önemli bir yer tutan ve bu alanlarda diğer devletlerle etkileşim halinde olan bir devletin, kurumlarını ve kültürel yapısını incelemek için ayrı bir anabilim dalına olan ihtiyaç aşikârdır. Türkiye’de ilk kez Türkiye Cumhuriyeti’nin en köklü üniversitesi olan İstanbul Üniversitesi bu bilimsel ihtiyacı fark ederek 14 Aralık 1961 tarihinde Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi Anabilim Dalını kurmuştur. Anabilim Dalının kurucu hocası olan Prof. Dr. Tayyib Gökbilgin 1977 yılına kadar anabilim dalının oluşma ve gelişmesi için çaba harcamıştır. Bu tarihten itibaren ise başkanlık görevini devralan Prof. Dr. Mübahat Kütükoğlu’nun yirmi bir yıl boyunca, kürsüyü ayakta tutup akademik faaliyetlerini sürdürme ve yeni elemanlar yetiştirmedeki emek ve gayretleri büyüktür.
Öğretim Üyesi ve Elemanları
Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. Hamdi Şahin (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Prof. Dr. Erkan Konyar
Doç. Dr. Aliye Erol
Doç. Dr. Yusuf Gürkan Ergin
Dr. Öğr. Üyesi Can Avcı
Dr.Öğr.Üyesi Armağan Tan
Dr. Öğr. Üyesi Selin Önder Kaddar
Arş. Gör. Dr. İsmail Ayman
Arş. Gör. Seda Gaznevi
Ortaçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. Ebru Altan (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Prof. Dr. Muharrem Kesik
Prof. Dr. Birsel Küçüksipahioğlu
Doç. Dr. Murat Öztürk
Doç. Dr. Cumhur Ersin Adıgüzel
Arş. Gör. Dr. Yasin Karakuş
Arş. Gör. Mahmut Olgaç
Arş. Gör. Ahmet Enes Karakaya
Arş. Gör. Aybüke Özcan
Arş. Gör. Ali Yiğit Gençler
Yeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. Fikret Sarıcaoğlu (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Doç. Dr. Yusuf Alperen Aydın
Doç. Dr. Özgür Kolçak
Doç. Dr. Özgür Oral
Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Tekin
Arş. Gör. Fatma Erdim
Arş. Gör. İsmail Emre Pamuk
Arş. Gör. Abdulhadi Uysal
Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. Mahir Aydın (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Prof. Dr. Ali Fuat Örenç
Prof. Dr. Gültekin Yıldız
Doç. Dr. Metin Ünver
Doç. Dr. Neriman Ersoy Hacısalihoğlu
Doç. Dr. Mustafa Tanrıverdi
Dr. Öğr. Üyesi Şamil Mutlu
Dr. Öğr. Üyesi Adem Korkmaz
Dr. Öğr. Üyesi Burcu Kutlu Dilbaz
Dr. Öğr. Üyesi Dilara Dal
Arş. Gör. Dr. Semih Sefer
Arş. Gör. Bahadır Yolcu
Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. Arzu Terzi (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Dr. Öğr. Üyesi Sinem Serin
Arş. Gör. Aslı Tuna
Arş. Gör. İbrahim Çelebican
Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. Fatih Mehmet Sancaktar (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Prof. Dr. Cezmi Eraslan
Prof. Dr. Halil Bal
Prof. Dr. Abdurrahman Bozkurt
Prof. Dr. Ramazan Erhan Güllü
Prof. Dr. Ali Arslan
Dr. Öğr. Üyesi Murat Aydoğdu
Arş. Gör. Özlem Arslan
Arş. Gör. Ahmet Akın Akbıyık
Genel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. Dinçer Koç (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Prof. Dr. Mualla Uydu Yücel
Prof. Dr. Kürşat Yıldırım
Doç. Dr. Fatma Aysel Dıngıl Ilgın
Dr. Öğr. Üyesi Ali Ahmetbeyoğlu
Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Zeren
Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin Şen
Arş. Gör. Samet Atalay
Öğretim Elemanlarının Ulusal/Uluslararası Ödül, Patent, TÜBİTAK vb. Alanlardaki Ödül-Proje Başarıları
Prof. Dr. Arzu Terzi (Yürütücü), Bezmiâlem Valide Sultan Kültürel Mirası Projesi, İstanbul Kalkınma Ajansı projesi
Prof. Dr. Gültekin Yıldız (Yürütücü), Osmanlı Devleti'nin Dış Askeri İstihbarat Faaliyetlerinin Yürütülüşü ve Karar Alma Süreçlerine Katkısı (1869-1914), TÜBİTAK 1001 projesi.
Prof. Dr. Gültekin Yıldız (Yürütücü), Türkiye Cezaevleri Tarihçe Projesi (1850-2005), Adalet Bakanlığı Projesi.
Doç. Dr. Neriman Ersoy Hacısalihoğlu, Balkan ve Karadeniz Ülkelerinde Güncel Tarih Ders Kitaplarına Osmanlı/Türk İmajı, (Kısım Bulgaristan), TÜBİTAK projesi.
Doç. Dr. Neriman Ersoy Hacısalihoğlu, “ Das Osmanisches Europa. Methoden und Perspektiven der Frühneuzeitforschung zu Südosteuropa” AB Çerçeve Programları Destekli Proje
Doç. Dr. Metin Ünver (Yürütücü), Osmanlı Devleti - Fransa İlişkilerinde Kriz: Malî, Siyasî, Diplomatik Ve Hukukî Boyutlarıyla Lorando - Tubini Meselesi (1875-1902), TÜBİTAK 1001 projesi.
Doç. Dr. Metin Ünver (Araştırmacı), Welcoming Syrian Refugees to Istanbul University: Improving Capacity and Knowledge (WESREF-IU), AB Horizon 2020 Projesi.
Prof. Dr. Ramazan Erhan Güllü, TÜBA-TESEP Mansiyon Ödülü 2018.
Prof. Dr. Hamdi Şahin, Kırgızistan - Türkiye Manas Üniversitesi Tarafından Hizmet Madalyası 2025.
Doç. Dr. Özgür Kolçak, TÜBA-GEBİP Ödülü 2016, Halil İnalcık Özel Ödülü 2025.
Programın Lisans Seviyesinde Eğitim-Öğretim Hedefleri, Kontenjan, İmkanları, Akreditasyon Durumu, Varsa Hazırlık Sınıfı Hakkında Bilgi
Tarih disiplininin gerektirdiği kuramsal ve uygulamalı temel bilgi birikimine sahip;
- Alanlarında birinci elden kaynakları doğru şekilde okuyabilme ve değerlendirebilme; modern çalışmaları ve güncel tartışmaları takip edebilme becerisi kazanmış;
- Dünya ve Türkiye tarihi, kültürleri ve uygarlıkları hakkında güncel ve güvenilir bilgiler edinmiş, alanında ileri araştırmalar ve projeler için gerekli donanıma sahip, ulusal ve uluslararası gelişmelerle tartışmaları izleyerek katkıda bulunabilecek birikimi barındıran;
- Bilimsel etik, araştırma, tartışma, metodoloji, proje hazırlama konularında uluslararası akademik standartları benimsemiş ve bunları uygulayabilecek;
- Alanıyla ilgili farklı disiplinlerin çözüm önerilerine açıktır ve bunları analiz ederek yorumlama becerisine sahip;
- Tarih bilgisine ve metodolojisine ihtiyaç duyulan eğitim, medya, bürokrasi, turizm, kültür, yayımcılık gibi alanlarda güvenilir uzmanlar/danışmanlar olarak görev alabilecek;
- Edindikleri bilgi ve birikimlerini kamuyu doğru şekilde bilgilendirmek, bilinçlendirmek ve yönlendirmek için nasıl kullanacaklarını bilen;
- Kültürel mirasın korunmasını destekleyen ve kamuoyunu bu konuda bilgilendiren tarihçiler yetiştirmeyi hedef edinmiştir. Bölümümüze YKS sınavı SÖZ puan türünden tercih yapılabilmektedir. Bölümümüzün kontenjan sayısı 30, başarı sıralaması 1.565’tir.
Bölümümüz 2 Mayıs 2024 itibariyle 5 yıl süre akreditasyon almıştır.
Çift Anadal ve Yandal İmkânı, Başvuru Şartları, Öğrenim Süreleri
Bölümümüzde çift anadal ve yandal imkânı bulunmaktadır. Öğrencinin çift anadal programına başvurabilmesi için başvurduğu döneme kadar anadal lisans programında alması gereken tüm dersleri başarmış olması, başvurusu sırasındaki genel not ortalamasının en az 3.00 olması, anadal lisans programının ilgili sınıfında başarı sıralaması itibariyle en üst % 20’lik dilimde bulunması gerekir. Başarı sıralaması şartı aranan programlarda çift anadal yapmak isteyen öğrencinin, belirlenen bu şartların yanı sıra kayıt yaptırdığı yıldaki ilgili programın Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen başarı sıralaması şartını sağlamış olması gerekir. Öğrencinin çift anadal programına kabulü, Fakülte kararına bağlıdır. Öğrenci, aynı anda birden fazla çift anadal programına kayıt olamaz. Ancak çift anadal diploma programında kayıtlı öğrenci şartları taşıması halinde bir yandal programına da kayıt yaptırabilir. Çift anadal programı ortak dersler dışında lisans programlarında en az 36 ulusal kredi veya 60 AKTS’den oluşur. Öğrencinin çift anadal programından mezun olabilmesi için anadal ağırlıklı genel not ortalamasının (AGNO) en az 3.00 olması gerekir. Anadal programından mezuniyet hakkı elde eden ve öğrenciye, çift anadal programına ait /lisans diploması verilir. Ayrıca bu programa ait not durum belgesi (transkript) de düzenlenir. Üniversitemizin https://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=istanbul-universitesi-cift-anadal-programi-yonergesi-14.05.2020-13.pdf ilgili sayfasında yer alan yönergeden detaylı bilgilere ulaşılabilmektedir.
Lisansüstü Eğitim
Farklı bir alanda lisans diplomasına sahip olan yüksek lisans öğrencileri bilimsel hazırlık programına tabi tutulmaktadır. Öğrenciler, lisans derslerinden Bilim Dalı'nın uygun gördüğü dersleri alarak bilimsel hazırlık programını tamamlarlar.
Kabul Koşulları
1. Lisans mezunu olmak
2. ALES sınavına girmiş ve yeterli puan almış olmak
3. YDS/YÖK DİL veya YÖK tarafından eşdeğerliği kabul edilmiş Yabancı Dil sınavlarından birine girmiş ve yeterli puanı almış olmak
4. Anabilim Dalı tarafından yapılan mülakata girmek
Minimum kabul puanları ve ağırlıkları İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ve Senatonun belirlediği koşullar çerçevesinde saptanmaktadır. Anabilim Dalımızda Eskiçağ Tarihi Tezli Yüksek Lisans ve Doktora Programı, Genel Türk Tarihi Tezli Yüksek Lisans ve Doktora Programı, Ortaçağ Tarihi Tezli Yüksek Lisans ve Doktora Programı, Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi Tezli Yüksek Lisans Programı, Türkiye Cumhuriyet Tarihi Tezli Yüksek Lisans ve Doktora Programı, Yakınçağ Tarihi Tezli Yüksek Lisans ve Doktora Programı, Yeniçağ Tarihi Tezli Yüksek Lisans ve Doktora Programı bulunmaktadır.
Erasmus, Farabi ve Mevlâna Anlaşmaları, Şartlar vb.
Erasmus+ Programı
Erasmus+ Değişim Programı, yükseköğretim kurumlarının birbirleri ile iş birliği yapmalarını teşvik etmeye yönelik bir Avrupa Birliği programıdır. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programlarından “Lifelong Learning Programme-LLP” (Hayat Boyu Öğrenme Programı) bünyesinde yer alan bu program, yükseköğretim kurumlarının birbirleri ile kısa süreli öğrenci ve personel değişimi yapabilmelerini sağlamaktadır. Erasmus+ Programı altında yükseköğretim alanında hibe desteği sağlanan faaliyetler şunlardır: Bireylerin Öğrenme Hareketliliği (KA1) altında yer alan; Yükseköğretim Öğrenci ve Personelinin Öğrenme Hareketliliği, Ortak Yüksek Lisans Dereceleri, Yüksek Lisans Öğrencileri İçin Kredi Garantisi ile Yenilik ve İyi Uygulama Değişimi İçin İş birliği (KA2) altında yer alan; Stratejik Ortaklıklar, Bilgi Ortaklıkları, Özel Eylem ve Jean Monnet Programı.
Tarih Bölümü Erasmus+ Değişim Programı kapsamında hem lisans hem de lisansüstü öğrencileri için eğitim amaçlı değişimler gerçekleştirerek düzenli olarak yurtdışına öğrenci göndermekte ve yurtdışından öğrenci almaktadır. Erasmus+ Programının sunduğu imkânlardan yararlanan Tarih Bölümü öğrencileri anlaşmalı olduğumuz üniversitelerde çok kültürlü ortamlarda eğitim görme, uluslararası arkadaşlar edinme, gittikleri şehir ve ülkeyi yakından tanıma ve yabancı dil becerilerini geliştirme imkânına sahip olmaktadır.
Tarih Bölümü’nün lisans ve lisansüstü düzeyinde anlaşmalı olduğu üniversitelerin listesine buradan ulaşabilirsiniz: https://erasmusport.istanbul.edu.tr/tr/euc-iias
Erasmus+ programı hakkında ayrıntılı bilgi için: https://erasmus.istanbul.edu.tr/
Erasmus+ Programı Tarih Bölümü Koordinatörleri
Dr. Öğr. Üyesi Selin ÖNDER KADDAR
Arş. Gör. Fatma ERDİM
Arş. Gör. Özlem ARSLAN
Arş. Gör. Ahmet Akın Akbıyık
Arş. Gör. Abdülhadi Uysal
Arş. Gör. Seda Gaznevi
Erasmus+ Programı Tarih Bölümü Koordinatörleri tarafından müşterek kullanılan e-posta adresi: erasmus.history@istanbul.edu.tr
Kısaca “Farabi Değişim Programı” olarak adlandırılan Yükseköğretim Kurumları Arasında Öğrenci ve Öğretim Üyesi Değişim Programı, üniversite ve yüksek teknoloji enstitüleri bünyesinde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde eğitim-öğretim yapan yükseköğretim kurumları arasında öğrenci ve öğretim üyesi değişim programıdır.
Farabi Değişim Programı, öğrenci veya öğretim üyelerinin bir veya iki yarıyıl süresince kendi kurumlarının dışında bir yükseköğretim kurumunda eğitim ve öğretim faaliyetlerine devam etmelerini amaçlamaktadır.
Farabi Değişim Programının uygulanmasına ilişkin ilkeler, Yönetmelik ve Esas ve Usuller tarafından ayrıntılarıyla belirlenmiştir
Farabi Programı Tarih Bölümü Koordinatörü
Dr. Öğr. Üyesi Burcu KUTLU DİLBAZ
Adres : İstanbul Üniversitesi, Merkez Kampüs, Uluslararası Akademik İlişkiler Birimi Binası, Farabi Kurum Koordinatörlüğü, 34452 Beyazıt Fatih/İSTANBUL
Telefon :(212) 440 00 00
Dahili :10702-10703
Fax : (212) 440 03 53
Eposta :farabi@istanbul.edu.tr
Web:https://farabi.istanbul.edu.tr/tr/_
Mevlana Değişim Programı (MED), Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) tarafından fonlanan bir öğrenci ve öğretim üyesi değişimi programıdır. Hem gelen öğrenci/öğretim üyesi, hem de giden öğrenci/öğretim üyesi için ülkelere göre belirlenmiş miktarlar çerçevesinde YÖK tarafından burs/ödenek sağlanır. (Burs ve ödenek miktarları için mevlana.yok.gov.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.)
MED Protokolleri, Avrupa Birliği ülkeleri dışındaki tüm dünya ülkelerini kapsar. İstanbul Üniversitesi MED’e ilk kez 2014-2015 akademik yılında dâhil olmuş, 17 farklı ülkeden toplam 46 MED protokolü imzalamıştır.
Mevlana Değişim Programı Tarih Bölümü Koordinatörü
Dr. Öğr. Üyesi Burcu KUTLU DİLBAZ
Adres: Beyazıt Yerleşkesi, 34452 Beyazıt/İstanbul
Tel: +90 212 440 00 00 / 10647
E-posta: mevlana@istanbul.edu.tr
Web: https://mevlana.istanbul.edu.tr/
Programın Lisans ve Lisansüstü Seviyede Eş Değer Bölümlerden/Programlardan Ayıran Özellikler
İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü, Osmanlı Devleti’nin yükseköğretimin kurumu olan Darülfünun’daki ilk kurulan bölümlerden biridir. Bu yönüyle Türkiye’deki en köklü tarih bölümüdür. İlk günlerden itibaren bünyesinde Türk tarihçiliğinin en önemli akademisyenleri ders vermiş ve yetişmiştir. Bu yönüyle Bölümümüz akademisyenleri ve mezun ettiği öğrencileriyle yeni kurulan birçok üniversitenin ve Tarih Bölümlerinin temelini oluşturmuştur. Bölümümüzün yetiştirdiği akademisyenler, uzmanlaşmış oldukları alanlarda yayınladıkları akademik çalışmalar ile başta Türk Tarihi olmak üzere Dünya Tarihinin çeşitli meselelerini bilimsel yöntemlerle araştırmaktadır.
Tarih Bölümümüz, Türkiye’deki üniversiteler içinde en çok akademisyen bulunan bir bölümdür. Her biri alanının uzmanı olan 43 Öğretim Üyesi 17 öğretim elemanını bulunduğu Tarih Bölümü’nde Eskiçağ Tarihi, Ortaçağ Tarihi, Yeniçağ Tarihi, Yakınçağ Tarihi, Genel Türk Tarihi, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ve Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi olmak üzere 7 Anabilim Dalı yer almaktadır. Ayrıca Bölümümüz mevcut kadrosu sayesinde çeşitlilik açısından en geniş ders programına sahiptir. Bu temelde Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalı çatısı altında Eski Anadolu Tarihi, Eski Mezopotamya Tarihi, Eski Mısır Tarihi, Eski İran Tarihi, Hellen ve Hellenizm Tarihi, Roma Tarihi ve Eski Anadolu Sikkeleri gibi dersler verilmekte; uzmanlaşma gerektiren konularda ayrıca seminer çalışmaları yürütülmektedir. Tarih bölümü öğrencilerinin, Eskiçağ Anabilim Dalı öğretim üyeleri tarafından yaz aylarında yürütülen arkeolojik nitelikli müze, yüzey araştırması ve kazılara katılarak, teorik bilgilerini uygulamalı veya gözleme dayalı olarak da zenginleştirebilmeleri mümkündür. Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı, özellikle Arapça ve Latince gibi kadim medeniyet dillerinde uzmanlaşmış öğretim üyesi kadrolarıyla İslâm Tarihi, Selçuklu Tarihi, Anadolu ve Bizans Tarihi ve Haçlı Seferleri Tarihi’ni esas alan ders ve seminerler vermektedir. Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı, akademik olarak ilgilendiği zaman dilimi bakımından geniş konular bütününü ihtiva etmektedir. Bu anabilim dalındaki öğretim üyeleri, milattan önceki devirlerden itibaren kurulmuş Türk Devletleri, Türk toplulukları ve bunların teşkilat, sosyal hayatları, siyasi faaliyetleri, askeri düzeni, iktisadi faaliyetleri, dini inançları, yaşadıkları coğrafyalar, göçleri ve komşularıyla olan münasebetleri üzerinde incelemeler yürütmenin yanı sıra günümüze kadar varlığını devam ettiren Anadolu coğrafyası dışındaki yani Doğu Avrupa, Balkanlar ve Türkistan’daki Türklerle ilgili de çalışmalar yapmaktadırlar. Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi Anabilim Dalı, Osmanlı kurum ve yapılar tarihini araştırmak amacıyla Türkiye’de kurulan en erken tarihli kürsüdür ve Osmanlı Devleti'nin sosyal, ekonomik ve kültürel kurumlarını incelemektedir. Gerek okutulan dersler gerekse Anabilim Dalı’nda yürütülen çalışmalar ve yaptırılan lisans, yüksek lisans ve doktora tezleri bu konulardaki arşiv malzemeleri ve birinci elden kaynaklar kullanılarak hazırlanmıştır. Osmanlı Devleti’nin kuruluş tarihine ilişkin meseleler, Osmanlı klasik kurumlarının doğuşu ve kök salması, Rönesans ve Reform devri Avrupa tarihi, erken modern Akdeniz tarihi gibi konular Yeniçağ Tarihi Anabilim Dalı öğretim üyeleri tarafından incelenmekte ve öğrencilere bu konularla ilgili ders ve seminerler sunulmaktadır. Yakınçağ Tarihi Anabilim Dalı, Osmanlı Devleti’nin siyasi ve askeri tarihi başta olmak üzere 18-19. yüzyıllar Osmanlı, Avrupa ve dünya tarihinin meselelerine ilişkin araştırmalar yürütmektedir. Osmanlı tarihi üzerine uzmanlaşan kürsüde, Tarih Bölümü öğrencilerine yönelik Osmanlıca dersleri de verilmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Anabilim Dalı’nda Milli Mücadele, Cumhuriyetin kuruluşu, Atatürkçü Düşünce Sistemi, Türk Demokrasi Tarihi, Türkiye’nin dış politikası, II. Dünya Savaşı, Türk basın tarihi ve Türkiye’deki azınlıklar araştırılmakta ve bu konularda dersler verilmektedir. Türk üniversite tarihinde ilk defa Türk Demokrasi Tarihi dersinin verilmeye başlandığı Anabilim Dalı, Türk dünyası ile ilgili yapılan çalışmalar ve verilen derslerle örnek teşkil ederek birçok üniversitenin Tarih müfredatını etkilemiştir.
Program Mezunlarının Çalışabilecekleri, Çoğunlukla Yöneldikleri İş Alanları
Tarihçi unvanıyla mezun olan öğrencilerimiz öğretmenlik (formasyon dersleri almak şartıyla), akademisyen, yayıncılık, editörlük, müzecilik, sinema danışmanlığı gibi resmi ve özel kurumlarda iş imkanına sahip olmaktadırlar. Kurulduğu tarihten itibaren Bölümümüz mensupları Türkiye Cumhuriyeti’nin idari kadrolarında çeşitli kademelerde görev almıştır. Bu meyanda mezunlarımız halihazırda Türkiye’deki üniversitelerde akademisyen, öğretmen, müze müdürü, kültür müdürü, üniversite rektörü vb. çalışma alanlarında görev yapmaktadır.
Uluslararası Öğrencilerin Lisans Programına Kabul Şartları
Bölümümüze lisans düzeyinde, yurtdışından veya yabancı uyruklu öğrenci kabulü için, her yıl İÜYÖS sınavı (İstanbul Üniversitesi Yurtdışından veya Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavını (Uluslararası Öğrenci Sınavını) yapılmaktadır. Türkiye Burslusu olarak yerleşenler hariç, Bölümümüze sadece İÜYÖS sınavı sonucu ile yurtdışından veya yabancı uyruklu öğrenci kabul edilmektedir.
Yurtdışından veya yabancı uyruklu öğrencilerden Bölümümüzü kazanan ve Türkçe bir programa yerleştirilen öğrencilerin o programda eğitimlerine başlayabilmeleri için, Dil Merkezi Türkçe Yeterlilik Belgesine sahip olmaları yada İÜ Yabancı Diller Bölümü tarafından yapılan Türkçe sınavına katılmaları ve en az C1-C2 düzeyini belgelendirmeleri gerekmektedir. C1-C2 düzeyinde Türkçe yeterliliği olmayan öğrenciler İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Bölüm Başkanlığında Türkçe kursu almak şartıyla kayıt hakkı kazandığı programa kayıt yaptırabilirler.
Uluslararası öğrencilerin lisansüstü programlara kabul şartları
Adayların, yabancı uyruklu veya yurtdışında ikamet eden Türk vatandaşı olması gerekir.
b) Adayların, yüksek lisans programlarına başvurabilmeleri için lisans mezunu; doktora/sanatta yeterlik programlarına başvurabilmeleri için lisans ve/veya yüksek lisans mezunu olmaları gerekir. Adayların 100 üzerinden; yüksek lisans programlarına başvuranlar için lisans not ortalamalarının en az 65; doktora/sanatta yeterlik programlarına başvuranlar için lisans not ortalamalarının en az 65, yüksek lisans yapmadan kabul edilenlerde en az 75 ve yüksek lisans not ortalamalarının en az 75 olması gerekir. Lisansüstü programlara giriş notunun belirlenmesinde; yüksek lisans programlarına girişte, lisans not ortalamasının %50’si ve yabancı dil notunun %50’si; doktora/sanatta yeterlik programlarına girişte, lisans not ortalamasının %25’i, yüksek lisans yapmadan kabul edilenlerde %50’si; yüksek lisans not ortalamasının %25’i ve yabancı dil notunun %50’si toplanır. Küsuratlı notlarda virgülden itibaren üç haneden sonrası yuvarlanır. Adaylar aldıkları notlara göre, en yüksek nottan başlamak üzere sıralanır ve kontenjan dâhilinde programlara kabul edilir. Eşit giriş notuna sahip olan adaylar arasında önceliğin belirlenmesinde; sırasıyla, lisans dersleri not ortalaması ve yabancı dil notu yüksek olanlar tercih edilir.
(4) Lisansüstü programlara kontenjan dışı yabancı uyruklu öğrenci kabulüne, uluslararası anlaşmalara, protokollere ve belgelere dayalı olarak ilgili enstitü yönetim kurulu karar verir. Eğitim ve öğretimin tamamen bir yabancı dille yapıldığı programlar hariç, diğer programlara bu madde kapsamında kabul edilen öğrencilerin üniversitelerin dil merkezleri veya Yunus Emre Enstitüsü tarafından yapılan Türkçe sınavından da başarılı olmaları gerekir. Başarılı olamayanlar Yunus Emre Enstitüsü, TÖMER veya Üniversite tarafından açılan en fazla bir yıl süreli Türkçe dil kursuna katılmak ve Türkçe sınavında başarılı olmak zorundadırlar. Kursun normal süresi öğrenim süresinden sayılmaz. Yatay geçiş yoluyla öğrenci kabul edilebilmesi için kabul notunun tezsiz yüksek lisansta en az 60, tezli yüksek lisansta en az 65 ve doktora/sanatta yeterlikte en az 70 olması gerekir. Adaylar, ilân edilen kontenjanlara, en yüksek nottan başlayarak yapılan sıralama ile yerleştirilir. Eşit giriş notuna sahip olan adaylar arasında önceliğin belirlenmesinde; sırasıyla, ALES veya eşdeğeri sınav notu, anasanat dalları programlarında sanatta yetenek sınavı notu, yatay geçiş yazılı sınav notu ve yabancı dil notu yüksek olanlar tercih edilir.
Programın Sosyal Medya Hesapları
Twitter: @istanbul_tarih
Instagram: istanbul_tarih_
Facebook: IUTARIH
Programın Kısa Tarihçesi
Bölümümüzün temelini oluşturan Bilim Tarihi Anabilim Dalı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü içinde, Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) 23 Kasım 1984 tarihli kararıyla kurulmuş; 1985-1986 ders yılından itibaren eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayın faaliyetlerine başlamıştır. Bilim tarihi alanında bağımsız lisans eğitimi vermek ve araştırmacı sayısını artırmak amacıyla, bazı Batı üniversitelerinde olduğu gibi bölüm statüsü kazanmak üzere girişimlerde bulunulmuş ve YÖK’ün 3 Nisan 1989 tarihli ve 89.15.586 sayılı kararıyla Edebiyat Fakültesi bünyesinde Bilim Tarihi Bölümü olarak faaliyet göstermeye başlamıştır. Böylece Bölümümüz, Türkiye üniversitelerindeki ilk Bilim Tarihi Bölümü olmuş ve 1992-1993 öğretim yılından itibaren dört yıllık Bilim Tarihi Lisans Programı’nı uygulamaya koymuştur.
Program, YÖK’ün 11 Mayıs 1999 tarihli kararıyla durdurulana kadar 1996-2002 yılları arasında 141 mezun vermiştir. YÖK’ün 18 Nisan 2000 tarihli kararıyla Felsefe Bölümü içinde anabilim dalına dönüştürülen ve 2000-2009 yılları arasında bu yapı içinde faaliyet gösteren Bilim Tarihi Anabilim Dalı, Yükseköğretim Kurulunun 4 Kasım 2009 tarihli kararıyla yeniden bölüm statüsüne kavuşmuştur. Anabilim Dalının öğretim üyeleri ve elemanları, kadrolarıyla birlikte 26 Nisan 2010 tarihinde Bilim Tarihi Bölümüne aktarılmıştır. Bölümümüz, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında yeniden açılan lisans programının yanı sıra lisansüstü eğitim vermeye ve çeşitli konulardaki akademik çalışmalarını sürdürmeye devam etmektedir.
Bilim Tarihi Lisans Programı; Türkiye’nin bilim ve teknoloji mirasına yönelik çalışmaları artırmayı, kütüphane, müze ve arşivlerde bulunan ve bu mirası belgeleyen yazma ve basma eserleri, bilimsel alet ve objeleri, belgeleri ve görsel malzemeleri inceleyebilecek araştırmacılar yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Program ayrıca Türkiye’de geleneksel ve modern teknolojilerin kullanımı, sanayi tesislerinin kuruluşu ve bilimsel düşünce ile yaklaşımların gelişim tarihi üzerine araştırmalar yürütmeyi hedeflemektedir. Bunun yanı sıra bilim ve teknoloji tarihi alanında ulusal ve uluslararası düzeyde akademik ve popüler yayınlar hazırlayabilecek ve akademik araştırmalar gerçekleştirebilecek nitelikli bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Bilim Tarihi Programında öğrenim gören öğrencilerimiz, öğretmenlik uygulaması dersleri sayesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ortaöğretim kurumlarında verilecek bilim tarihi derslerinin öğretmenliğine de hazırlanmaktadır.
Programın Bilimsel Çalışma ve Araştırma Faaliyetleri
Programımızda, tek anabilim dalı olan Bilim Tarihi Anabilim Dalı bünyesinde araştırmalar sürdürülmektedir. Müfredat ve araştırma gündemi; başta Osmanlı ve Türkiye’de bilim tarihi, astronomi tarihi, denizcilik tarihi, bilim kurumlarının gelişimi, maddi kültür tarihi, teknoloji tarihi, bilim sosyolojisi, bilim kültürü, biyoloji tarihi, bilim felsefesi, dijital beşerî bilimler, fizik tarihi, mühendislik tarihi, yer bilimleri tarihi ve doğa tarihi olmak üzere, birbiriyle iç içe geçen farklı disiplinlerin çağlar boyunca gelişimini inceleyen araştırma konularını kapsamaktadır. Müfredatımız ayrıca öğrencilerin bağımsız araştırma yapma, araştırma sorusu geliştirme ve akademik yazım becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir.
Bilim Tarihi Bölümü Öğretim Üyeleri ve Elemanları (alfabetik sırayla)
- Arş. Gör. Dr. Barışcan Ersoz
- Dr. Öğr. Üyesi Gaye Danışan
- Dr. Öğr. Üyesi Gönenç Göçmengil
- Dr. Öğr. Üyesi Kaan Ata
- Arş. Gör. Dr. Kaan Üçsu
- Doç. Dr. Meltem Kocaman
- Arş. Gör. Özge Hazar
- Prof. Dr. Sevtap Kadıoğlu (Bölüm Başkanı ve Edebiyat Fakültesi Dekanı)
Öğretim Elemanlarının Ulusal ve Uluslararası Ödül, Patent, TÜBİTAK Projesi ve Diğer Proje Başarıları (Son Beş Yıl)
- AB-Türkiye Anadolu Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü Projesi, Araştırmaci, (2019-2022, Ar. Gör. Dr. Kaan Üçsu)
- Osmanlı’da Bilimsel Etkinliğin Teorik ve Pratik Yönleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir Çalışma: Yıllık ve Daimî Takvimler (1550-1710) — TÜBİTAK 1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı (2020-2022; Dr. Öğr. Üyesi Gaye Danışan).
- Taşınabilir Astronomi Aletleri: Orta Çağ İslam ve Avrupa Örneklerinin Osmanlı Coğrafyasında Uyarlanma ve Yayılım Süreçleri (1500-1700) — TÜBA Projesi (2022-2025; Dr. Öğr. Üyesi Gaye Danışan).
- EU-PoTaRCh — Orman Yan Ürünleri Ağı: Odun Kömürü, Reçine, Katran ve Potas — AB COST Aksiyonu (2023-2027; Dr. Öğr. Üyesi Gönenç Göçmengil). https://www.cost.eu/actions/CA22155/
- Las clases medias: una historia cultural y transnacional entre la era de las revoluciones y el advenimiento de la sociedad posindustrial (MESOC), İspanya — Agencia Estatal de Investigación ve Universidad Autónoma de Madrid, Felsefe ve Edebiyat Fakültesi, Çağdaş Tarih Bölümü (2024-2028; Doç. Dr. Meltem Kocaman).
- Dijital Türkoloji ve Kültürel Miras (DTKM) (2026; Arş. Gör. Dr. Kaan Üçsu). https://digitalturcologych.com/tr/
- TÜBİTAK 2214-A Doktora Sırası Yurt Dışı Araştırma Bursu (2026; Arş. Gör. Özge Hazar).
- TÜBİTAK 2219 Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Bursu (2026; Arş. Gör. Dr. Kaan Üçsu).
Programın Lisans Kontenjanı, İmkânları, Akreditasyon Durumu ve Hazırlık Sınıfı
Programımızın ortalama lisans kontenjanı 80 öğrencidir. Öğrencilerimiz, Edebiyat Fakültesi ve diğer fakültelerdeki Çift Anadal ve Yandal Programlarından yararlanarak farklı disiplinlerde de eğitim alma olanağına sahiptir. Bölümümüzün İspanya’daki Madrid Otonom Üniversitesi Çağdaş Tarih Bölümü ve Yunanistan’daki Atina Üniversitesi Bilim Tarihi ve Felsefesi Bölümü ile yaptığı ikili anlaşmalar sayesinde öğrencilerimiz Erasmus Değişim Programı’na katılarak yurt dışında eğitim alabilmektedir. Bölümümüzün lisansüstü öğretim programı ise Sosyal Bilimler Enstitüsünün tezli yüksek lisans ve doktora programları kapsamında yürütülmektedir.
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13948&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
*Bölümümüzde hazırlık sınıfı bulunmamaktadır.
Akreditasyon
Bölümümüz, 2024 yılından itibaren FEDEK akreditasyonu için hazırlık çalışmalarına başlamış olup yakın dönemde değerlendirme ve denetim işlemleri için başvuruda bulunacaktır.
Lisansüstü Eğitim
Bölümümüzde yüksek lisans ve doktora düzeyinde lisansüstü eğitim verilmektedir. Başvuru koşulları, Fakültemizin bağlı bulunduğu Sosyal Bilimler Enstitüsünün ilgili mevzuatı doğrultusunda belirlenmektedir. İlgili bağlantı aşağıdadır:
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=22828&MevzuatTur=8&MevzuatTertip=5
Lisans ve Lisansüstü Programlarının Erasmus, Farabi ve Mevlana Anlaşmaları ve Koşulları
Bölümümüzün Erasmus+ öğrenci hareketliliği kapsamında lisans ve lisansüstü öğrencilerine yönelik iki üniversite ile anlaşması bulunmaktadır:
- İspanya — Madrid Otonom Üniversitesi, Çağdaş Tarih Bölümü
- Yunanistan — Atina Üniversitesi, Bilim Tarihi ve Felsefesi Bölümü
Erasmus programı mevzuatına ilişkin bağlantı aşağıdadır:
https://ua.gov.tr/anasayfa/icerikler/baglanti-ve-dokumanlar/2025-donemi-ka131-sozlesme-belgeleri/
Programın Lisans ve Lisansüstü Düzeydeki Eş Değer Bölüm ve Programlardan Ayrılan Özellikleri
Bilim Tarihi Programını beşerî ve sosyal bilimler alanındaki benzer programlardan ayıran temel özellik, bilimsel bilginin oluşumunu tarihsel, toplumsal, kültürel ve kurumsal bağlamlarıyla birlikte ele almasıdır. Program; bilimsel kuramların, disiplinlerin, teknolojilerin ve bilim kurumlarının gelişimini farklı coğrafyalar ve dönemler üzerinden karşılaştırmalı olarak inceler. Kuramsal ve metodolojik derslerin yanı sıra arşiv, yazma eser, müze, bilimsel koleksiyon ve maddi kültür çalışmalarına dayalı araştırma yöntemleriyle öğrencilere eleştirel düşünme, tarihsel analiz, kaynak değerlendirme ve disiplinler arası araştırma becerileri kazandırmayı hedefler.
Program Mezunlarının Çalışabilecekleri ve Çoğunlukla Yöneldikleri İş Alanları
Mezunlarımız; üniversiteler ve araştırma merkezleri, müzeler ve bilim merkezleri, arşivler, kütüphaneler, kültürel miras kurumları, yayınevleri, eğitim kuruluşları, belediyeler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarında görev alabilmektedir. Ayrıca bilim iletişimi, yayıncılık, küratörlük, koleksiyon yönetimi, sergi ve kültür projeleri, dijital beşerî bilimler, araştırma ve proje koordinasyonu gibi alanlarda çalışma imkânı bulabilmektedirler. Lisans mezunlarımız aynı zamanda ortaöğretim kurumlarında öğretmenlik yapma olanağına sahiptir. Lisansüstü eğitime yönelen mezunlarımız ise bilim tarihi, teknoloji tarihi, tıp tarihi, doğa tarihi, bilim felsefesi, müzecilik ve kültürel miras gibi alanlarda uzmanlaşarak akademik kariyerlerini sürdürebilmektedir.
Programın kısa tarihçesi
Alanında ülkemizin ilk ve en köklü kurumu olan İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü, 1943 yılında Ernst Diez başkanlığında kurulmuştur. Bölümümüzün ilk akademik kadrosunu, Mazhar Şevket İpşiroğlu, Oktay Aslanapa, Arif Müfit Mansel ve Semavi Eyice oluşturmuştur. Türkiye’de sanat tarihi alanında hazırlanan ilk doktora tezi olan Turgut Cansever’in “Türk Sütun Başlıkları” konulu tezi, 1947 yılında, bölümümüzde tamamlanmıştır. Bölümümüz emekli hocaları arasında, Nurhan Atasoy, Ara Altun, Mehmet Baha Tanman gibi Türkiye sanat tarihi yazımına yön vermiş olan pek çok isim bulunmaktadır. 1960’lı yıllarda bölümümüz, olarak Türk ve İslam Sanatı, Estetik ve Sanat Tarihi, Bizans Sanatı olmak üzere üç ayrı kürsü halinde programlanmış; bir dönem de Arkeoloji Bölümü ile ortak bir program çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmüştür. Günümüzde, lisans eğitimine Türk İslam Sanatı, Bizans Sanatı ve Genel Sanat Tarihi olmak üzere üç anabilim dalı barındıran bir bölüm olarak eğitime devam etmekteyiz. Lisansüstü eğitim olanaklarımızı ise, tezli yüksek lisans ve doktora programlarımız meydana getirmektedir.
Programın Bilimsel Çalışma ve Araştırma Faaliyetleri
Bölümün bünyesinde bulunan Türk ve İslam Sanatı, Bizans Sanatı ve Genel Sanat Tarihi başlıklı, ortak bir ders programı uygulayan üç anabilim dalı bulunmaktadır. Lisans tahsilini tamamlayanların, gerekli koşulları yerine getirmek şartıyla Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı’nın yüksek lisans ve doktora programlarına devam etmeleri mümkündür.
Öğretim üyesi ve elemanları
Bizans Sanatı Anabilim Dalı
Prof.Dr. Asnu Bilban Yalçın (Bölüm Başkanı)
Doç.Dr. Özgü Çömezoğlu Uzbek
Doç.Dr. H.Ayça Tiryaki Türkmenoğlu
Doç.Dr. Ü. Melda Ermiş
Doç.Dr. Belgin Demirsar Arlı
Araş.Gör. Metin Kaya
Araş.Gör. Merve Kalafat Yılmaz
Türk ve İslam Sanatı Anabilim Dalı
Prof.Dr. A.Tarkan Okçuoğlu (Bşk.)
Doç.Dr. E.Emine Naza Dönmez
Doç. Dr. Sevgi PARLAK
Doç.Dr. Gülberk Bilecik
Dr. Öğ.Üy.Ahmet Vefa Çobanoğlu
Dr. Öğ.Üy.Fatih Elcil
Dr. Öğ.Üy.Ayşe Deknalbant
Dr. M. Dila Gümüş
Genel Sanat Tarihi Anabilim Dalı
Prof. Dr. Uşun Tükel (Bşk.)
Prof. Dr. Ahmet Kamil Gören
Doç. Dr. Simge Özer Pınarbaşı
Doç. Dr. Serap Yüzgüller
Doç. Dr. Seda Yavuz
Arş. Gör. Gül Cevahir Altun
Programın lisans seviyesinde eğitim-öğretim hedefleri, kontenjan, imkanları, akreditasyon durumu, varsa hazırlık sınıfı hakkında bilgi
Lisans eğitimi bazında amacımız, ulusal ve uluslararası kültür varlıkları üzerinde kapsamlı araştırmalar gerçekleştirebilecek Sanat Tarihçileri yetiştirmektir.
Bölümümüz YKS sınavının TS-2 puan türüyle öğrenci kabul etmektedir.
Çift anadal ve yandal imkanı, başvuru şartları, öğrenim süreleri
Bölümümüzde çift anadal ve yandal imkanı bulunmaktadır. Lisans eğitim süresi 4 yıldır. Özel bir başvuru şartı bulunmamaktadır.
Program/bölümde bulunan öğrenci kulüpleri
Sanat Tarihi Kulübü
Kulübün faaliyetleri arasında söyleşi düzenlemek, film gösterimleri yapmak ve geziler düzenlemek yer almaktadır.
Lisansüstü Eğitim
Yüksek Lisans ve Doktora programlarımıza başvurmak için ALES sınavında yeterli puanı almış olmak ve yabancı dil bilgisine sahip olmak (YÖKSİS veya benzeri geçerli bir sınavdan minimum 55 puan almış olma) koşulu bulunmaktadır.
Erasmus, Farabi ve Mevlana Anlaşmaları, Şartlar vb
Lisansüstü öğrenciler için Erasmus olanağı bulunmaktadır.
Erasmus:
http://erasmus.istanbul.edu.tr/tr/content/baglantilar/erasmus-ikili-anlasmalari anlasmalar.xlsx
Farabi:
https://farabi.istanbul.edu.tr/tr/duyuru/2018-2019-akademik-yili-guz-guz-bahar-yariyili-farabi-basvurulari-500076004E0076007500750049006400610074004D003100
Bölüm/program Tarafından Yayınlanan Süreli Yayın(lar)
Sanat Tarihi Yıllığı
1964-65 yılında İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi Enstitüsü’nün yayın organı olarak Oktay Aslanapa, Şerare Yetkin ve Metin Sözen tarafından yayına hazırlanan ilk sayı ile Sanat Tarihi Yıllığı yayın hayatına başlamıştır. Günümüzde de İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi’ne bağlı Sanat Tarihi Araştırma Merkezi’nin hakemli süreli yayını olarak sürdürülmektedir.
Sanat Tarihi Yıllığı, Bizans Sanatı, Türk-İslam Sanatları, Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat alanları başta olmak üzere Sanat Tarihi disiplini çerçevesinde üretilmiş özgün makaleler için yayın olanağı sağlamaktadır.
Programın Lisans ve Lisansüstü Seviyede Eş Değer Bölümlerden/Programlardan Ayıran Özellikler
Bölümümüz öğretim üyeleri tarafından başkanlığı yürütülen üç kazı faaliyeti bulunmaktadır: İstanbul, Yoros Kalesi Kazısı (Kazı Bşk. Prof.Dr. Asnu Bilban Yalçın)
- İznik, Çini Fırınları Kazısı (Kazı Bşk. Doç.Dr. Belgin Demirsar Arlı)
- Amasya, Harşena Kalesi ve Kızlar Sarayı Kazısı (Kazı Bşk. Doç.Dr. E.Emine Naza Dönmez)
Öğrencilerimiz yaz aylarında kazı faaliyetlerine katılarak bilgi ve tecrübelerini artırabilirler.
Ayrıca Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat alanı kapsamında 2008 yılından bu yana Prof. Dr. Uşun Tükel başkanlığında Avrupa’nın çeşitli kentlerindeki müze, galeri ve sergileri kapsayan yurtdışı araştırma gezileri düzenlenmektedir.
Program Mezunlarının Çalışabilecekleri, Çoğunlukla Yöneldikleri İş Alanları
Mezunlarımızın, akademik kariyer yapabilecekleri gibi, kamu ve özel sektöre ait müze ve sanat galerisi benzeri kültür kurumlarında çalışma olanağına sahiptirler. Bunlara ilaveten arkeolojik kazı ve yüzey araştırmalarında, sanat yapıtlarının ve kültür varlıklarının restorasyonunda görev alabilirler.
Uluslararası Öğrencilerin Lisans Programına Kabul Şartları
Uluslararası lisans öğrenciler için bölümümü tarafından belirlenen özel kabul şartı bulunmamaktadır.
Uluslararası öğrencilerin lisansüstü programlara kabul şartları
Uluslararası lisansüstü öğrenciler için bölümümü tarafından belirlenen özel kabul şartı bulunmamaktadır. Yüksek lisans ve doktora tezleri yalnızca Türkçe olarak yazılmaktadır.
Programın sosyal medya hesapları
Facebook: İ.Ü.Sanat Tarihi Bölümü Duyuruları
https://www.facebook.com/groups/267134513454664
E-posta: iusanattaihikulubu@gmail.com
Facebook: http://www.facebook.com/IUSANATTARIHIKULUBU/
Twitter: http://twitter.com/iusanatarihi
Instagram: http://www.instagram.com/iusanattarihikulubu/
Programın kısa tarihçesi
İstanbul Üniversitesinde bir kütüphanecilik bölümü kurma fikri 1940’ların başına kadar gitse de Bölüm, 1963 yılında Edebiyat Fakültesi’ne bağlı “Kütüphanecilik Bölümü” adıyla kurulmuş ve 1964-1965 akademik yılında öğretime başlamıştır. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Kütüphanecilik Bölümü’nden sonra, Türkiye’de kütüphanecilik alanında açılan ikinci bölümdür.
Bölümün kurucusu ve ilk başkanı, Almanya’dan bu amaçla davet edilen ve kütüphanecilik alanında uluslararası üne sahip Prof. Dr. Rudolf Juchhoff’dur. Juchhoff, 31.08.1964’te Edebiyat Fakültesinde çalışmalarına başlamıştır. O yıl Alman Filolojisinden Meral (Şenöz) Alpay assistan olarak ve Jale Baysal öğretim yardımcısı olarak görev almışlardır. 1968 yılında Prof. Dr. Juchhof’un vefatıyla öğretim elemanı konusunda büyük güçlükler yaşayan bölüm, başka bölümlerden sağlanan öğretim üyesi desteği ile faaliyetlerini sürdürmüş; ancak 1969-1974 yılları arasında öğrenci alımı durdurulmuştur. Bölümde doktora dereceleri alan ilk elemanlardan Meral Alpay ve Jale Baysal, daha sonra Doçent ve profesör olarak akademik kariyerde yükselmişler ve bölümün gelişmesinde önemli katkılarda bulunmuşlardır. Prof. Juchhoff’dan sonra bölüm başkanlığını sırasıyla Prof. Dr. Jale Baysal (1974-1993) ve Prof. Dr. Meral Alpay (1993-1997), Prof. Dr. Aysel Yontar (1997-2004), Prof. Dr. Ayşe Üstün (2004-2008) ve Prof. Dr. Mehmet Canatar (2008-2020) üstlenmişlerdir.
1987 yılında Edebiyat Fakültesi’nde Prof. Dr. Sencer Tonguç, Prof. Dr. Jale Baysal, , Prof. Dr. Mübahat Kütükoğlu, Prof. Dr. İsmail Erünsal ve Prof. Dr. Meral Alpay ve Prof. Dr. Mehmet İpşirli’den oluşan bir komisyon tarafından Arşivcilik Bölümü kurulmuş ve öğretime başlamıştır. Aynı yıl Arşivcilik bölümü kurulmuş ve eğitim öğretime başlamıştır. 2002 yılında ise YÖK kararı ile Kütüphanecilik Bölümü ve Arşivcilik Bölümü birleşerek Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü adını almıştır.
Bölümümüz halen geniş bir kadroya sahiptir ve ülkemiz için kütüphaneler, arşivler ve bilgi ile ilgili her alanda çalışmak üzere öğrenciler yetiştirmektedir. Yüksek lisans ve doktora programları ile de konu uzmanı çok sayıda araştırmacının yetiştirilmesine katkı sağlamaktır
Programın Bilimsel Çalışma ve Araştırma Faaliyetleri
Kütüphanecilik, Arşicivilik, Bilgi Yönetimi, Bilgi Teknolojisi.
Öğretim üyesi ve elemanları
Arşivcilik Anabilim Dalı
Prof. Dr. MEHMET CANATAR (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Prof. Dr. GÜLDEN SARIYILDIZ
Prof. Dr. İSHAK KESKİN
Prof. Dr. NİYAZİ ÇİÇEK
Prof. Dr. RIFAT GÜNALAN
Doç. Dr. CEYHAN GÜLER
Dr. Öğr. Üyesi MEHMET FAHRİ FURAT
Dr. Öğr. Üyesi MUHAMMET HANEFİ KUTLUOĞLU
Dr. Öğr. Üyesi MURAT CANDEMİR
Bilgi Yönetimi ve Teknolojisi Anabilim Dalı
Prof. Dr. ÜMİT KONYA (Ana Bilim Dalı Bşk.)
Prof. Dr. HÜLYA DİLEK KAYAOĞLU
Prof. Dr. MURAT YILMAZ
Doç. Dr. IŞIL İLKNUR SERT
Doç. Dr. PERVİN BEZİRCİ
Dr. Öğr. Üyesi SİNAN SÜMBÜL
Arş. Gör. Dr. FATİH CANATA
Arş. Gör. Dr. SÜREYYA ÇANKIRI YALÇINKAYA
Öğretim elemanlarının ulusal/uluslararası ödül, patent, TÜBİTAK vb. alanlardaki ödül-proje başarıları
Hülya Dilek Kayaoğlu, İstanbul Üniversitesi Bilime Katkı Ödülü 2009, 2012, 2014.
Programın lisans seviyesinde eğitim-öğretim hedefleri, kontenjan, imkanları, akreditasyon durumu, varsa hazırlık sınıfı hakkında bilgi
Bölümüze ÖSYM sınavları sonucunda 2019 yılında EA Taban puanına göre 80 öğrenci alınmıştır. 2019 yılı itibariyle öğrenciler 275,22 taban puan ve 352588. sıradan kayıt yaptırmışlardır. Mezunlarımız, bölümümüzden 4 yıllık eğitim sonucunda kütüphaneci, arşivci ve bilim uzmanı olarak mezun olmaktadırlar.
Çift anadal ve yandal imkanı, başvuru şartları, öğrenim süreleri
Bölümümüzde Çift Anadal ve Yandal olanağı vardır. Öğrenciler açılan kontenjana bağlı olarak 4 yıllık eğitim almaktadırlar.
Program/bölümde bulunan öğrenci kulüpleri
Bölümümüzde Bilgi ve Belge Yöneticileri Topluluğu (BBYON) adlı bir öğrenci kulübü aktif olarak çalışmaktadır. Kulüp, kütüphanecilik ve arşivcilik alanında çeşitli etkinlikler sergilemekle birlikte ülkemizdeki tüm bölgelerde özellikle okullarda kütüphane açarak alana destek vermektedir. Bu konudaki fotoğrafları ilgi bölümde bulabilirsiniz.
Instagram: Bbyon_toplulugu
Lisansüstü Eğitim
İlk doktoraların 1968 yılında alındığı Bölümümüzde Sosyal Bilimler Enstitüsüne bağlı olarak yönetmelikler doğrultusunda 1983 yılından bu yana günümüze yüksek lisans ve doktora programları açmaktadır. Programlarımız eşit ağırlık puanıyla başvuran tüm 4 yıllık lisans mezunlarına açıktır. Disiplinlerarası bir yapıya sahi olan Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü her alandan başvuruları değerlendirmektedir. Bölümümüzde yüksek lisans eğitimi 2 yıldır, mezunlarımız bilim uzmanı olarak mezun olmaktadırlar. Doktora eğitimi ise 4 yıldır.
Bölüm/program Tarafından Yayınlanan Süreli Yayın(lar)
Bölüm 1987 yılından başlayarak “Kütüphanecilik Dergisi: Belge-Bilgi-Kütüphane Araştırmaları” adlı bilimsel bir dergi yayımlamaya başlamıştır. Dergi 2008 yılı itibariyle isim değiştirmiştir. Halen dergi park tarafından ulaşılabilir hale gelmiştir. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bel
Programın Lisans ve Lisansüstü Seviyede Eş Değer Bölümlerden/Programlardan Ayıran Özellikler
Bölümümüz ülkemizde kurulan ikinci Kütüphanecilik Bölümü’dür. Uzun bir geçmişe sahip olması nedeni ile derin bir birikimi vardır. Bölümüz, sahip olduğu öğretim elemanlarının farklı bilim dallarına sahip geniş yelpazesi ile (Kütüphanecilik, Arşivcilik, Tarih, Sosyoloji) farklı alanlardan hem lisans hem de lisansüstü adaylar için bir cazibe merkezidir. Bölümümüzde kütüphane ve arşiv olarak 2 staj zorunluğu vardır. Böylelikle öğrenciler teoride aldıkları bilgileri uygulama ile pekiştirme olanağı bulabilmektedir.
Program Mezunlarının Çalışabilecekleri, Çoğunlukla Yöneldikleri İş Alanları
Mezunlarımız tüm kütüphane ve arşiv türlerinde çalışabilmektedir. Son dönemde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nda kütüphanecilik kadrolarının teknik kadro olarak kabul edilmesi bölümü daha çok tercih edilir hale getirmiştir. Ayrıca bilgi yönetimi ve bilgi teknolojisi alanlarında da kolaylıkla iş bulabilmektedirler.
Uluslararası Öğrencilerin Lisans Programına Kabul Şartları
Uluslararası öğrenciler YÖK’ün tanıdığı olanaklar çerçevesinde bölümümüze kabul edilmektedirler. Hemen her yıl Türk Cumhuriyetlerinden, Asya ve Afrika kıtalarındaki ülkelerden, Ukrayna,Rusya,Almanya ve Kore gibi ülkelerden bölümümüzü tercih eden öğrencilerimiz de vardır.
Uluslararası öğrencilerin lisansüstü programlara kabul şartları
Uluslararası öğrenciler YÖK’ün tanıdığı olanaklar çerçevesinde yüksek lisans ve doktora programına kayıt yaptırabilmektedirler. Yabancı öğrencilere yatay geçiş olanağı sağlamaktayız. Bölümümüzde yabancı dilde tez yazım olanağı yoktur. Hemen her yıl Türkî Cumhuriyetler, Asya ve Afrika kıtalarından bölümüzü tercih eden çok sayıda öğrencimiz vardır.
Programın sosyal medya hesapları
Facebook: iubilgivebelge,
Twitter: @iubilgivebelge,
Instagram: @iubilgivebelge